محمد ابراهيم بن زين العابدين نصيرى

پيشگفتار 59

دستور شهرياران ( فارسى )

فندرسكى ، جنگ خطى شمارهء 2591 كتابخانهء مركزى و جنگ خطى شماره 4903 كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى به دست آمد كه به عنوان تأييدى بر نوشته‌هاى دستور شهرياران ، عينا در ضمايم پايان كتاب آمده است . در تصحيح متن حاضر به منظور حفظ امانت ، چنانچه در متن تصرفاتى ضرورى به نظر مىرسيد و يا كلمه‌اى در نسخه افتاده بود ، به صورت تصحيح قياسى در داخل [ ] قرار گرفت ؛ و علامت « » براى تميز آيات قرآن مجيد ، احاديث و ضرب المثلهاى عربى از ساير مطالب متن به كار گرفته شد . شايان ذكر است در كتاب حاضر پس از پايان هر بخش كه معمولا در خاتمهء هر سال مىباشد توضيحاتى در قسمت يادداشتها آورده شده كه غالبا در مورد نام سور و شمارهء آيات قرآن كريم و تفاوتهاى نگارش نسخه است ؛ و براى بيان اين تفاوتها از كلمهء « اصل » به معنى نسخهء دستور شهرياران و حرف « ظ » به معنى ظاهرا استفاده شده است . معنى اشعار عربى از ديگر مطالبى است كه در قسمت يادداشتها آورده شده ليكن در همين مورد بايد گفت به واسطهء آبخوردگى و پاك‌شدگى كه در نسخه وجود داشت توفيق معنى كردن كليهء اشعار عربى به دست نيامد و در مواردى كه كلمه‌اى يا عبارتى و حتى مصرعى قابل خواندن نبود ، به گذاشتن سه نقطه . . . در متن اكتفا گرديد . در مورد برگشمارى دستور شهرياران ، پس از استنساخ كتاب ، روشن شد كه هنگام صحافى نسخهء اصل اشتباهى رخ داده به اين معنى كه پس از برگ دوم نسخه ، به غلط برگ ششم قرار داده شده كه سبب انقطاع در مطالب مىگشت . ليكن در تنظيم كتاب حاضر اين سهو و اشتباه رفع شده مطالب به صورت ترتيب منطقى خود مرتب شده‌اند . پس از پايان متن دستور شهرياران در اين اثر ، ابتدا تعليقاتى ارائه گرديده كه در اين موارد صرفا به ذكر شمارهء صفحه با حرف « ص » و كلمهء مزبور اكتفا شده است . بعد از تعليقات مذكور ضمايمى نيز تهيه گرديده كه مبين سرگذشت مؤلف و مؤيد پاره‌اى از مطالب كتاب وى مىباشد . پس از ضمايم مزبور فرهنگ لغاتى تهيه شده كه متعلق به مطالب متن و ضمايم مىباشد . فهرست اسامى اشخاص ، اماكن ، ملل و نحل ، مشاغل و مناصب و لغات و اصطلاحات كه به صورت مستقل و مجزا ارائه شده قسمت‌هاى ديگر كتاب حاضر را تشكيل مىدهند كه در مورد هر يك چنانچه پيشوند يا پسوند خاصى ضرورى بوده است در ميان ( ) آورده شده است . گفتنى آنكه در كليهء فهارس مذكور چنانچه توضيح موردى ضرور به نظر رسيد با آوردن آن توضيح داخل [ ] از ذكر آن در قسمت يادداشتها خوددارى گرديد . فهرست اسامى كتب و مقالاتى كه در تنظيم كتاب از آنها استفاده شده است ، سرانجام ، پايان‌بخش اين اثر مىباشد . مشخصات رسم الخط : اگرچه استقصاى كليهء ويژگيهاى رسم الخطى و يا دستورى نسخهء حاضر در اين مقال